Grondige hervorming van het ontslagrecht voorgenomen

Hoofdlijnennotitie minister Kamp belooft drastische aanpassing ontslagrecht en WW

Achtergrond en belang hervormingsplan

De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Henk Kamp heeft op 18 juni 2012 aan de Tweede Kamer een notitie gestuurd waarin hij op hoofdlijnen de afspraken uitwerkt die in het Lenteakkoord ten aanzien van het ontslagrecht en de WW zijn gemaakt. Hiermee wordt een grondige hervorming van het ontslagrecht beoogd. Dit wordt als volgt gerechtvaardigd. Volgens de minister is de arbeidsmobiliteit in Nederland laag. Dit geldt vooral voor oudere werknemers en voor werknemers met een vast contract. Dit hangt nauw samen met de hoge mate van ontslagbescherming die deze groepen kennen. Werkenden met een flexibel contract daarentegen zijn veel minder goed beschermd. Daarnaast verdienen zij gemiddeld minder, volgen zij minder vaak scholing en doen vaker een beroep op sociale zekerheid. De minister beoogt met zijn voorstellen de arbeidsmobiliteit te verbeteren en het aantrekkelijker voor werkgevers te maken om een vast contract aan te bieden. Hiernaast beoogt de minister het ontslagrecht inzichtelijker te maken en de rechtsongelijkheid op te heffen die bestaat als gevolg van de huidige twee ontslagroutes.

De belangrijkste elementen uit de Hoofdlijnennotitie

Volgens de notitie van de minister ziet het nieuwe ontslagrecht er in hoofdlijnen als volgt uit.

Eén hoofdroute voor ontslag:

  • De preventieve toetsing van ontslag door het UWV Werkbedrijf en de rechter komt te vervallen. Een werkgever mag derhalve zonder toestemming vooraf de arbeidsovereenkomst beëindigen.
  • Ter vervanging van de preventieve toets dient de werkgever de werknemer schriftelijk te informeren en te horen over een voorgenomen ontslag alvorens de arbeidsovereenkomst op te zeggen.
  • De opzegtermijn bedraagt in alle gevallen voor zowel de werkgever als de werknemer twee maanden.
  • Wanneer de werknemer het niet eens is met het ontslag of de ontslagvoorwaarden, kan hij dit bij de rechter laten toetsen. De rechter kan een (hogere) ontslagvergoeding toekennen of het ontslag ongedaan maken.
  • Tegen de uitspraak van de rechter staat hoger beroep open. In deze procedure staat alleen de ontslagvergoeding ter discussie; de rechter mag bijvoorbeeld niet het ontslag alsnog ongedaan maken. Tegen de uitspraak in hoger beroep is cassatie mogelijk.
  • De ontbindingsprocedure ex artikel 7:685 BW blijft alleen bestaan voor enkele specifieke situaties, zoals wanneer een opzegverbod geldt.

Transitiebudget:

  • Iedere werknemer waarvan de arbeidsovereenkomst onvrijwillig eindigt, heeft recht op een transitiebudget van de werkgever. Dit geldt dus ook voor werknemers met een tijdelijke arbeidsovereenkomst die afloopt. De bedoeling is dat dit budget de ontslagvergoeding vervangt.
  • Het budget bestaat uit een vergoeding die in principe gebruikt dient te worden voor scholing of een outplacementtraject.
  • De vergoeding bedraagt ¼ maandsalaris per dienstjaar met een maximum van ½ jaarsalaris.

WW:

  • De WW-uitkering wordt over ten hoogste zes maanden verhaald op de laatste werkgever. Hiermee wordt beoogd dat de werkgever investeert in de duurzame inzetbaarheid van de werknemer.
  • Onderzocht wordt of een uitzondering gemaakt zal worden voor bepaalde ondernemingen, bijvoorbeeld in de MKB sector.

Vervolg

Het huidige kabinet wenst vanwege het belang van de wijzigingen de mening van de SER en andere relevante partijen in te winnen alvorens de voorstellen uit te werken in een concreet wetsvoorstel. Beoogd wordt om het wetsvoorstel nog dit najaar naar de Tweede Kamer te zenden. Of alle voorstellen terug zullen komen in het wetsvoorstel en in hoeverre dit wetsvoorstel kans heeft om aangenomen te worden, is moeilijk te zeggen. Duidelijk is dat deze voorstellen al veel stof hebben doen opwaaien. Vlak voor de bekendmaking van de Hoofdlijnennotitie heeft een groot aantal wetenschappers een brief gestuurd aan de Tweede Kamer om hun bezwaren kenbaar te maken tegen de in het Lenteakkoord geformuleerde plannen. Ook hebben verschillende vakbonden zich tegen de plannen gekeerd. De bezwaren zijn met name gericht tegen het vervallen van de preventieve ontslagtoets. Aan de andere kant zijn veel politieke partijen zich bewust van de noodzaak om het verouderde ontslagsysteem aan te passen. Momenteel is al een initiatief wetsvoorstel aanhangig tot wijziging van het ontslagrecht waarvan het vervallen van deze toets onderdeel uitmaakt (wetsvoorstel 33 075 van Kamerlid Koser Kaya). Het is de bedoeling van de minister om de uitgangspunten van de Hoofdlijnennotitie in dit wetsvoorstel te verwerken en als nieuw voorstel in te dienen. Veel zal afhangen van de komende verkiezingen; als de partijen die het Lenteakkoord hebben gesloten voldoende zetels behalen, zou het goed kunnen dat ons ontslagrecht binnen afzienbare tijd ingrijpend wijzigt.

Auteur(s)

  • Eylard van FenemaEylard van Fenema